با تکمیل کتاب‌های استاندارد بیمارستان ایمن

بیمارستان‌ها تا ثریا کج نمی‌روند

۱۳۹۵/۱۰/۲۲ در ۱۸:۵۲

ایران پزشک – امیر پروسنان: رعایت اصول و قوانین در قالب استاندارد می‌تواند در هر موضوعی به ایجاد نظم، ایمنی و صرفه اقتصادی کمک کند. بخشی از این قوانین در قالب مقررات لازم‌الاجرا و بخشی دیگر در قالب استانداردهای توصیه‌ای عرضه می‌شود. این جنس قوانین، مقررات و استانداردها در فعالیت‌های عمرانی نیز وجود دارد و از آن‌ها در راستای بهبود کیفیت، ارتقای ایمنی، آسایش، بهداشت و صرفه اقتصادی استفاده می‌شود.

امروزه کمتر کشوری را می‌توان نام برد که با تدوین قوانین و استانداردها، فعالیت‌های عمرانی را ساختارمند نکرده باشد. بخشی از مقررات و قوانین مورد استفاده در فعالیت‌های عمرانی شامل مجموعه‌ای از حداقل‌های مورد نیاز و باید و نباید‌هایی است که با توجه به شرایط فنی و اجرایی مهندسی کشور تدوین شده و «مقررات ملی ساختمان» نام دارد. این مقررات مجموعه‌ای از ضوابط فنی، اجرایی و حقوقی در طراحی، نظارت و اجرای عملیات ساختمانی را شامل می‌شود. رعایت این مقررات در کنار اختصار و سازگار بودن آن‌ها با شرایط کشور، الزامی است. در کنار «مقررات ملی ساختمان»، مدارک فنی دیگری همانند آیین‌نامه‌های ساختمانی، استانداردها و آیین کارهای ساختمان‌سازی، مشخصات فنی ضمیمه پیمان‌ها و نشریات ارشادی و آموزشی هم وجود دارند که توسط مراجع مختلفی تدوین و منتشر می‌شوند. این نوع آیین‌نامه‌ها و استانداردها بیشتر شکل توصیه‌ای داشته و قید الزامی بودن «مقررات ملی ساختمان» را ندارند.

اگر بخواهیم بیمارستان را یکی از مهم‌ترین ابزارهای پشتیبانی از سلامت جامعه بدانیم و به نقش پر رنگ آن در زمان بحران بیشتر فکر کنیم، می‌بینیم که درجه اهمیت سازه بیمارستانی با توجه به مقررات ملی ساختمان نیز از نوع گروه یک و ساختمان‌های «با اهمیت خیلی زیاد» محسوب شده است. با توجه به اهمیت ساختمان بیمارستان‌ها که عملا نمادی از پیشرفته بودن یک جامعه محسوب می‌شود و از طرفی می‌تواند با ارائه خدمات در مواقع عادی و ارائه خدمات کلیدی در زمان بحران، نقش پر رنگی را بازی کند، وزارت بهداشت از اواخر سال ۱۳۸۶ اقدام به انجام مطالعاتی جامع و پس از آن تدوین استانداردهایی برای فضاهای بیمارستانی کرد. اتفاقی که بر عهده دفتر مدیریت منابع فیزیکی و مجری طرح‌های عمرانی این وزارت‌خانه گذاشته شد. این موضوع اتفاق مبارکی بود که نوید همگام شدن با استانداردهای روز بیمارستانی را می‌داد. این روزها به جرئت می‌توان گفت در اتاق هر مدیر بیمارستانی چند جلدی از مجموعه استانداردهای برنامه‌ریزی و طراحی بیمارستان ایمن وجود دارد.

از طرف دیگر اگر به نقش سازه‌ها و فضاهای بیمارستانی در بحث اعتباربخشی توجه کنیم، خواهیم دید که بخش مهمی از اعتباربخشی بیمارستانی نیز به همین فضاها مربوط می‌شود. فضاهایی که نه تنها در هتلینگ، بلکه در بحث پدافند غیرعامل هم مهم هستند. تا جایی که محمد آقاجانی، معاون درمان وزارت بهداشت در نشست خبری همایش ملی مدیران و کارشناسان پدافند زیستی کشور در پاسخ به سوال خبرنگار ایران پزشک مبنی بر ادامه تدوین این کتاب‌ها گفته بود: مجموعه کتاب‌های استاندارد ۲۰ جلد است که تاکنون ۱۲ جلد از آن منتشر شده و تا پایان سال جاری ۸ جلد باقی‌مانده نیز منتشر خواهد شد.

فارغ از همه این‌ها ماجرای تدوین این کتاب‌ها در نوع خود جالب توجه است؛ قرارداد اولیه تدوین این کتاب‌ها بین وزارت بهداشت و دانشگاه هنر منعقد شده بود. قراردادی که منجر به تدوین و انتشار ۱۲ جلد از این کتاب‌ها در بخش‌های گوناگون بیمارستانی شد. مدیریت این پروژه بر عهده سید بهشید حسینی، عضو هیئت علمی دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر تهران بود. حسینی مرحله آغاز تدوین این کتاب‌ها را این‌طور توضیح داد: وقتی سازمان پدافند غیرعامل کشور تشکیل شد، بودجه‌ای برای ساخت بیمارستان‌های ایمن در نظر گرفتند. با وزارت بهداشت صحبت کردند تا به وسیله همین بودجه، استانداردهایی برای ساخت بیمارستان ایمن نوشته شود.

 

بهشید حسینی

 

حسینی که در آغاز راه تدوین این کتاب‌ها، مدیر و مجری طرح بود با اشاره به این‌که مبلغی حدود ۲۰۰ میلیون تومان برای نوشتن این استانداردها در نظر گرفته شده بود، ادامه داد: در ابتدای کار قرار بر این بود که ۳۰ جلد نوشته شود، اما در نهایت ۲۰ جلد از آن را کار کردیم و فقط ۱۲ جلد چاپ شد. وقتی کار را شروع کردیم، از عمق و هزینه آن آگاهی کافی نداشتیم. یعنی قرار نبود برق، مکانیک و تجهیزات هم وارد شود، اما به مرور این موارد هم اضافه شدند و موازی معماری پیش رفتند. همواره حدود ۲۰ تا ۳۰ نفر درگیر آماده کردن هر جلد از این کتاب‌ها بودند و آماده کردن هر جلد حدود ۵ تا ۶ ماه طول می‌کشید.

حسینی این استانداردها را با مقررات ملی ساختمان متفاوت و در واقع جزیی‌تر از آن دانست و در پاسخ به این سوال که آیا از نمونه‌های خارجی کپی‌برداری شده، گفت: شناخت کاملی نسبت به استانداردهای خارجی اتفاق افتاد و بعد بومی‌سازی شد. هر کشور متناسب با شرایط آن کشور، استانداردهای خودش را دارد. به طور مثال در استانداردهای اروپایی، تعداد پریز برق بالای هر تخت مشخص است و ما حتی روی این موضوع‌ها هم ساعت‌ها بحث و بررسی کردیم.

وی ادامه داد: در تهیه این استانداردها حتی به مسائل فرهنگی و غیره نیز توجه کردیم. به طور مثال در ایران باید راهروی ملاقات وجود داشته باشد که وقتی بیمار در آی‌سی‌یو است، همراه بیمار بتواند او را ببیند.

توقف پروژه تدوین کتاب‌های استاندارد بیمارستان ایمن و از طرفی استقبال پیمانکاران و مهندسین مشاور، وزارت بهداشت را وادار کرد با وجود به پایان رسیدن پروژه برون‌سپاری شده، نسبت به تدوین کتاب‌های جدید در خصوص فضاهای آموزشی نیز اقدام کند. البته ترجیح وزارت بهداشت بر این بود تا مانند مواردی همچون اجرا و آموزش اعتباربخشی بیمارستانی و حتی موضوعات بیمه‌ای، این کار را نیز خود بر عهده بگیرد و همانند گذشته به تیم‌های خارج از این وزارت‌خانه اعتماد نکند. در نتیجه ادامه روند تدوین و انتشار کتاب‌ها با چاپ اولین کتاب در زمینه فضاهای آموزشی در معاونت توسعه مدیریت و منابع آغاز شد.

 

کتاب استاندارد بیمارستان ایمن

 

امیر ساکی، مدیرکل دفتر توسعه منابع فیزیکی و امور عمرانی وزارت بهداشت، ماجرای تدوین و انتشار این کتاب‌ها را به خبرنگار ایران پزشک این‌طور توضیح داد: قرارداد اول برای ۱۰ جلد شامل بخش بستری و جراحی عمومی (جلد اول)، بخش مراقبت‌های ویژه (جلد دوم)، بخش مراقبت‌های ویژه قلب (جلد سوم)، بخش مراقبت‌های متوسط قلب (جلد چهارم)، بخش زایمان (جلد پنجم)، بخش اورژانس (جلد ششم)، بخش مراقبت‌های ویژه نوزادان (جلد هفتم)، بخش اعمال جراحی (جلد هشتم)، بخش استریل (جلد نهم) و الزامات عمومی طراحی بیمارستانی (جلد دهم) بود. این قرارداد با دانشگاه هنر بسته شده و با چاپ این کتاب‌ها، قرارداد به اتمام رسید.

ساکی قرارداد وزارت بهداشت با دانشگاه هنر را فقط مربوط به تولید استانداردهای بخش‌های بیمارستانی دانست و گفت: در گام اول برآورد درستی از نظر تعداد بخش‌ها، تعداد کتاب‌ها و حجم کاری که قرار بود انجام شود، وجود نداشت. دانشگاه هنر نیز چون تجربه‌ای در این زمینه نداشت با ابهاماتی مواجه و منجر به اصلاح قرارداد شد. زمانی که آن مجموعه با پیچیدگی کار مواجه شدند، اصلاحات را انجام دادند. در ابتدا قرار بود برای معماری، تاسیسات برقی و مکانیکی و تجهیزات پزشکی هر بخش یک کتاب نوشته شود، اما زمانی که حجم کار مشخص شد و دیدند که تولید کتاب‌های جداگانه مشکلات خاصی از جمله از بین بردن ارتباط مهندسین برق و مکانیک و معماری را به همراه خواهد داشت، دانشگاه هنر و مدیر پروژه تصمیم گرفتند که این کتاب‌ها را تجمیع کنند و هر سه جلدی که در قرارداد قبلی مطرح شده بود تبدیل به یک کتاب شد.استفاده از این کتاب‌ها به واسطه تجمیع انجام شده برای کاربران این استانداردها، راحت‌تر و بهتر شده بود.

وی به انتشار کتاب‌های بخش آزمایش تشخیص طبی، بخش مدیریت نگهداشت و سامانه متحرک توسط وزارت بهداشت بعد از اتمام قرارداد دانشگاه هنر اشاره کرد و افزود: در حال حاضر تمرکزمان را روی استانداردهای فضاهای آموزشی گذاشتیم، زیرا بیشترین مشکل و بی‌نظمی در این فضاها وجود دارد. قرار است تا پایان سال، ۹ جلد کتاب مربوط به فضاهای آموزشی نیز به اتمام برسد. اولین جلد منتشر شده این کتاب‌ها نیز مربوط به فضای آموزشی دانشکده‌های دندان‌پزشکی است.

 

ساکی

 

هرچند در ابتدای راه، استفاده از این کتاب‌ها لازم‌الاجرا نبود، اما ساکی عقیده دیگری داشت و گفت: این استانداردها الزامی است و توصیه‌ای نیست. در واقع این استانداردها یک آیین‌نامه فنی از وزارت بهداشت است و رعایت آن برای همه مجموعه‌های خصوصی و دولتی که نقشه آن‌ها را تایید می‌کنیم الزامی است. از ابتدای انتشار این کتاب‌ها، رعایت آن‌ها الزامی بود. سازمان مدیریت قرار است به عنوان یک بخش‌نامه لازم‌الاجرا این مورد را نیز ابلاغ کند. سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، وزارت بهداشت را به عنوان یک مرجع تولید استاندارد قبول کرده و اعتباراتی که ما به وسیله آن استاندارد می‌نویسیم از طرف این سازمان می‌آید. سه جا در کشور آیین‌نامه‌های مهندسی را تولید می‌کنند؛ نظام فنی و اجرایی سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، مرکز تحقیقات ساختمان و وزارت بهداشت.

به هر حال به نظر می‌رسد وزارت بهداشت، همت مضاعفی برای تدوین این کتاب‌های استاندارد گذاشته و طبق آن‌چه سید علی صدرالسادات، معاون توسعه مدیریت و منابع این وزارت‌خانه در آخرین مصاحبه خود گفته است، به شکل ویژه‌ای در راستای ادامه تدوین و انتشار این کتاب‌ها تلاش می‌شود. این موضوع می‌تواند جای امیدواری بسیاری برای اجرای اعتباربخشی بیمارستانی در آینده نیز داشته باشد؛ زیرا همان‌طور که پیش‌تر نوشته شد، اهمیت سازه و فضاهای بیمارستانی در بحث اعتباربخشی قابل چشم‌پوشی نیست.

پایان پیام/

Print Friendly
پیوندک: http://iranmd.com/pqXVP

برچسب‌ها, , , , , , , , , , ,

ایران پزشک