در نیام کج نسازد تیغ قد خویش راست

۱۳۹۶/۰۲/۳۱ در ۱۰:۱۶

تکذیب

ایران پزشک: به برکت حضور مردم پای صندوق‌های رای، حسن روحانی برای دومین بار سکان ریاست جمهوری ایران را در دست گرفت. مردم نشان دادند که در بزنگاه‌های تاریخ این کشور حاضرند از مسائل کوچک شخصی خود بگذرند و وقتی پای کشور و خانواده‌شان در میان است از پیر و جوان و زن و مرد در صحنه حضور داشته باشند و بهترین انتخاب را در بهترین زمان انجام دهند. بد نیست در پایان راه دولت یازدهم و البته به واسطه حضور تفکر اعتدال‌گرایانه در دولت دوازدهم و گذشتن فقط چند روز از روز روابط عمومی، مهم‌ترین جنبه کاری وزارت بهداشت در تعامل با خبرنگاران حوزه سلامت، یعنی روابط عمومی را به صورت گذرا بررسی کنیم.

یکی از مهم‌ترین ابزارهایی که در دست دولت‌ها قرار می‌گیرد، روابط عمومی است. روابط عمومی همانند یک تیغ دو لبه می‌تواند در حساس‌ترین نقطه‌ها به کمک بیاید و موضوعی را به بهترین شکل حل کند و یا در همان حساس‌ترین نقطه با نادرست‌ترین تصمیم، بدترین رویداد را رقم بزند. در واقع کار روابط عمومی اقدامی فراتر از تایید و تکذیب و تولید خبر است.

روابط عمومی وزارت بهداشت طی چهار سال اخیر و به خصوص بعد از اجرای طرح تحول سلامت، ضعیف‌ترین عملکرد را از خود نشان داد. مدیریتی چند پاره که در حساس‌ترین نقطه‌ها، بدترین تصمیم‌ها را گرفت و اگر کمی موشکافانه به آن نگاه کنیم به ضعف بزرگی به نام روابط عمومی‌های چند پاره می‌رسیم. معاونت‌های مختلف این وزارت‌خانه هر کدام به واسطه روابط عمومی جداگانه خود و البته به لطف کانال‌های تلگرامی، جزایر جداگانه‌ای را تشکیل دادند که به انتشار اخبار سلیقه‌ای و حتی گاهی رپورتاژ گونه در برخی رسانه‌ها بسنده می‌کردند. فاجعه آن‌جا رخ داد که نه تنها معاونت‌های چند گانه، بلکه برخی اداره‌های کل نیز به همین شیوه عمل کردند و با کلنگ زدن یک کانال تلگرامی به عضوگیری و بعد تبلیغات خود و البته انتشار اخبار یک سویه و پاسخ دادن به منتقدان از همان تریبون‌ها پرداختند. اتفاقی که قدر مسلم بدون استفاده از خبرنگارانی خاص اتفاق نمی‌افتاد و وزارت بهداشت نیز از این ابزار قدرتمند استفاده خوبی برد. هرم روابط عمومی این وزارت‌خانه رو به پایین گسترش یافت و حتی انشعاباتی غیررسمی در برخی خبرگزاری‌ها ساخت. انشعاباتی که به مرور زمان به ضرر این تفکر غلط تمام و خبرفروشی‌ها در زمان صلح به خبرسازی‌ها در زمان جنگ تبدیل شد. برای مثال برخی از روابط عمومی‌های جزیره‌ای معاونت‌ها که البته اداره کل روابط عمومی وزارت بهداشت آن‌ها را تنها رابطان خبری می‌داند، اقدام به قرار دادن اخبار در اختیار خبرگزاری‌های مشخصی کردند. اشتباه استراتژیک در این هرم دقیقا در همین گزینشی عمل کردن بود. گزینشی که بدون هیچ ضابطه‌ای و فقط با رابطه شکل گرفت و به مرور، همان چاقو، دسته خود را برید. وقتی انتقادها از طرح تحول سلامت در جوامع مختلف صنفی شدت گرفت، همان خبرگزاری‌ها روند معکوسی را پیش گرفتند و روابط به سردی گرایید و حتی در همین اواخر، کار به اسم بردن از آن‌ها توسط روابط عمومی وزارت بهداشت رسید.

همچنین یکی دیگر از مصادیق عدم توانایی در مدیریت روابط عمومی وزارت پر حاشیه‌ای مانند بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، ارائه تکذیبیه‌ها و پاسخ دادن به اخبار رسانه‌ها بدون در نظر گرفتن مستندات و صداهای ضبط شده موجود بود. بارزترین نمونه این تکذیبیه‌ها، تکذیب خبر ماجرای بدره بود که در مناظره‌های ریاست جمهوری اخیر نیز مورد سو استفاده قرار گرفت و تنها با یک مدیریت صحیح رسانه‌ای امکان جلوگیری از این ماجرا وجود داشت. البته شاید سکوت این روابط عمومی بعد از آن اتفاق را بتوان درس گرفتنی در وقت اضافه نامید و عجالتا از روی آن موضوع به سادگی عبور کرد.

در این بین نمی‌توان همه را با یک چوب زد و باید جدا از کاستی‌ها به نقاط قوت نیز توجه کرد. اگر با ذره‌بینی غیر جانب‌دارانه به گستره لایتناهی روابط عمومی وزارت بهداشت بنگریم، به معدود روابط عمومی‌های موفقی می‌رسیم که نه تنها کانال تلگرامی برای انتشار اخبار اختصاصی خود نداشتند، بلکه اگر هم چنین کانالی وجود داشت، حداقل نیم قدم عقب‌تر از خبرنگاران یا دست کم هم پای آن‌ها حرکت می‌کردند. اتفاقی که در سه سازمان وابسته به وزارت بهداشت به بهترین شکل ممکن افتاد؛ سازمان غذا و دارو، سازمان انتقال خون و سازمان اورژانس کشور.

اورژانس کشور بعد از تغییر مدیریت در میانه راه و بیرون آمدن از زیر پرچم معاونت درمان، توانست سمت و سوی خود را در تعامل با خبرنگاران حوزه مشخص کند. روابط عمومی این سازمان به دور از حاشیه‌ها به کار اصلی خود یعنی ارائه اخبار و آمار در سریع‌ترین زمان ممکن پرداخت. موقعیت‌های مختلفی از جمله سفرهای نوروزی، حادثه پلاسکو و ریزش معدن ذغال سنگ مصداق بارز این در دسترس بودن روابط عمومی اورژانس است که یکی از مصادیق بارز یک روابط عمومی خوب را شکل داد.

سازمان غذا و دارو نیز با انتخاب مدیری کاربلد برای روابط عمومی خود، توانست همراهی حداکثری خبرنگاران را کسب کند. این سازمان پیش از این به اذعان خبرنگاران و حتی مدیران ارشد وزارت بهداشت، نه تنها اخباری از این سازمان مخابره نمی‌شد، بلکه توانایی پاسخ‌گویی به شبهات موجود در حوزه غذا و دارو را نیز نداشت و همین موضوع این سازمان بزرگ را به یکی از نقاط ضعف وزارت بهداشت تبدیل کرده بود. روابط عمومی که به جرئت می‌توان گفت اکنون حساس‌ترین اخبار حوزه غذا و دارو را هدایت، نظارت و بررسی می‌کند. کافی است به چند جست‌وجوی ساده در گوگل بپردازید و حتی سری به خبرگزاری‌های منتقد وزارت بهداشت بزنید و تعداد انتقادها و تخریب‌ها در معاونت‌های مشخصی از وزارت بهداشت را نسبت به این سه سازمان مورد اشاره بسنجید. در این‌جا چند نکته مطرح می‌شود؛ اول جنس مدیریت روابط عمومی این سازمان‌ها، دوم حساسیت موضوعات زیر نظر این سازمان‌ها و سایر معاونت‌ها و سوم نگاه خبرنگاران مختلف به این دو مقوله.

جنس مدیریت روابط عمومی در این سازمان‌ها از جنس تفکر نوک هرم روابط عمومی وزارت بهداشت نبود؛ بلکه این سازمان‌ها تلاش کردند مسیر را جور دیگری طی کنند و رانت‌های خبری را در اختیار خبرنگاران معدودی قرار ندهند. از طرفی این مدیران همواره در دسترس همه خبرنگاران بودند و برای دسترسی به آن‌ها نیازی به طی کردن چند لایه مختلف حس نمی‌شد. در واقع یکی از دلایل موفق بودن روابط عمومی‌هایی همانند غذا و دارو و انتقال خون و اورژانس، ارتباط مستحکم با خبرنگاران حوزه سلامت بود. هرچند سازمان اورژانس کشور بعد از تغییر مدیریت، روند رو به رشدی را طی کرد، اما سازمانی همانند غذا و دارو با مدیریتی ثابت از همان ابتدای راه، از رانت خبری به عنوان سپر در مقابل رسانه‌های منتقد استفاده نکرد و بدون دسته‌بندی و جناح‌بندی، انعکاس صحیح اخبار حوزه خود را در دستور کار قرار داد. مدیریتی که قدر مسلم آرزوی بسیاری از معاونت‌های وزارت بهداشت بود که نه تنها به آن دست پیدا نکردند، بلکه برخی بر طبل تفرقه میان خبرنگاران نیز کوبیدند و کار را تا جایی پیش بردند که چند سایت جدید نیز از همین میان سر بر آورد!

نکته جالب‌تر، روابط عمومی سازمان کم حاشیه‌ای همانند انتقال خون بود که شاید طی سال یک یا دو کنگره بزرگ کشوری برگزار کند، اما خبرنگاری در حوزه سلامت نیست که بخواهد نظر یکی از مدیران ارشد این سازمان را در مصاحبه‌ای داشته باشد و نتواند. مثالی بارز که در عین کم حاشیه بودن می‌تواند الگویی برای برخی معاونت‌های درون ساختمان خیابان ایوانک باشد. پاسخ‌گویی‌های به موقع مدیرعامل این سازمان و سایر مدیران کل باعث شد که نمایی کلی از یک شیوه پاسخ‌گویی صحیح در ذهن خبرنگاران حوزه شکل بگیرد و در نتیجه کم‌ترین حاشیه‌ها و تخریب‌ها پیرامون همین سازمان اتفاق افتاد.

در پایان به نظر می‌رسد فارغ از این‌که وزیر بهداشت دولت دوازدهم چه کسی باشد، باید فکری برای این هرم عجیب الخلقه روابط عمومی بکند. هرمی که روز به روز در حال گسترش نامتوازن از هر سو است و به طور قطع به واسطه کانال‌های تلگرامی متعدد این وزارت‌خانه، به بستری برای انعکاس نظرات شخصی افراد تبدیل شده است. امیدواریم وزیر بهداشت دولت دوازدهم بتواند در تعریف ساختار روابط عمومی و بازنگری سیاست‌های آن موفق‌تر ظاهر شود. همچنین تعامل مناسبی را با همه خبرنگاران حوزه ایجاد کرده و فارغ از روابط دوستانه و حسنه قدم بردارد؛ وزیر بهداشت دولت دوازدهم باید تجربیات عجیب دوره اخیر روابط عمومی را به دقت ببیند و مطالعه کند تا در روزهای پایانی کار خود به هر راهی برای نشان دادن کارهای انجام شده چهار ساله متوسل نشود.

پایان پیام/

Print Friendly
پیوندک: http://iranmd.com/l00xC

برچسب‌ها, , , , , , , , , , ,

ایران پزشک