زونا را بیشتر بشناسید

۱۳۹۵/۰۷/۲۵ در ۰۹:۱۳

بیماری زونا، یک بیماری ویروسی و موضعی جلدی است که با درد انتشار یابنده یک‌طرفه همراه با ضایعات پوستی محدود به یک درماتوم ظاهر می‌شود.

به گزارش پایگاه خبری ایران پزشک، بیماری زونا هر دو جنس مرد و زن را به یک اندازه مبتلا می‌کند و در اطفال شایع نیست. میزان شیوع و شدت بیماری با افزایش سن بیشتر می‌شود و به طور کلی زونا بیماری مسری محسوب نمی‌شود، اما ممکن است در تماس با افراد مستعد، موجب بروز آبله مرغان شود.

زونا به علت ویروس واریسلا زوستر بروز می‌کند. عفونت آبله مرغان، بیماری ویروسی اولیه بوده و بعد از بهبودی، ویروس در انتهای اعصاب حسی باقی می‌ماند و به دنبال فعال شدن مجدد ویروس‌های خاموش، بیماری زونا بروز می‌کند.

عوامل فعال کننده عبارتند از: سن بالا، مصرف داروهای سرکوبگر ایمنی و کورتون‌ها، خستگی، اختلالات روانی، رادیوتراپی، درمان یا مسمومیت با فلزات سنگین. هرچند در اغلب موارد عوامل بروز دهنده چندان مشخص نیست.

 

تظاهرات بالینی زونا

تظاهرات بالینی این بیماری در اغلب موارد، پیش درآمد یا اولین نشانه زونا، احساس گزگز و درد در درماتوم درگیر است که معمولا چند روز قبل از بروز ضایعات پوستی ظاهر می‌شود. علایم عمومی شامل سردرد، خستگی و تب که معمولا در مدت یک تا سه روز قبل از ضایعات پوستی وجود دارد. همچنین ممکن است گرفتاری غدد لنفاوی منطقه‌ای به خصوص در اطفال بروز کند.

ضایعات پوستی زونا به صورت پلاک‌های قرمز و متورمی است که در اندازه‌های مختلف ظاهر می‌شود. روی پلاک‌ها نیز پاپول‌های (برجستگی قابل لمس) قرمز رنگی وجود دارد که به سرعت به سمت ایجاد وزیکول (ضایعات آب‌دار) و نهایتا تاول (ضایعات چرکی) پیش می‌روند.

بعد از ۷ تا ۱۰ روز، ضایعات پوستی خشک شده و دلمه می‌بندند و دلمه‌ها به مدت ۲ تا ۳ هفته باقی می‌مانند. درگیری پوست در افراد مسن شدیدتر بوده و مدت طولانی‌تری ادامه می‌یابد.

شایع‌ترین مناطق درگیر در زونا شامل قفسه سینه در ۵۳ درصد موارد، گردن در ۲۰ درصد، عصب چشمی در ۱۵ درصد و ناحیه کمری دنبالچه‌ای در ۱۱ درصد موارد است، ولی میزان شیوع در عصب چشمی با افزایش سن بیشتر می‌شود.

مهم‌ترین عارضه یا مشکل شایع و ناراحت‌کننده بعد از ابتلا به زونا، نورالژی بعد از زونا است که با بروز دردهای متناوب یا دایم به مدت یک ماه یا بیشتر پس از شروع زونا تظاهر می‌کند. معمولا بعد از ۳ ماه درد بهبود پیدا می‌کند، اما گاهی این درد برای مدت طولانی باقی می‌ماند.

درد به ۳ شکل خودنمایی می‌کند:

۱) درد عمیق یا سوزشی، خودبه‌خود و مداوم
۲) درد سوراخ کننده و فرو رونده، تیر کشنده به صورت خودبه‌خودی و متناوب
۳) درد برنده و قطع کننده که توسط تحریک‌های بی‌آزار و ساده عادی از قبیل لمس ملایم یا تماس با سرما بروز می‌کند و غالبا در زمان‌های دیگر جز زمان تحریک، مشکلی ندارند.

 

زونا در طول حاملگی

به نظر می‌رسد که زونا در هنگام حاملگی (در اوایل و اواخر) هیچ اثر زیان‌آوری بر مادر و جنین ندارد.

مریم محمد بیگی، متخصص زنان و زایمان در این باره می‌گوید: اگر خانم باردار با فرد مبتلا به آبله مرغان تماس داشته باشد در صورتی‌که ابتلای قبلی داشته باشد بدون خطر است، اما اگر در مادر بارداری که قبلا به آبله مرغان مبتلا نشده بثورات و ضایعات بیماری ظاهر شود باید در عرض ۲۴ تا ۷۲ ساعت داروی اسیکلویر جهت مادر شروع شود.

این متخصص زنان و زایمان ادامه می‌دهد: اگر مادر در مورد ابتلای قبلی خودش به آبله مرغان آگاه نباشد، طی ۵ تا ۷ روز از تماس با فرد مبتلا باید سطح ایمونوگلوبین چک شود و در صورتی‌که مثبت باشد مادر بدون خطر است و اگر منفی باشد مادر حساس است و باید طی ۵ روز بعد از تماس ایمونوگلوبین مخصوص بیماری تزریق شود. در صورت عدم بروز علایم، بارداری به طور روتین ادامه می‌یابد، ولی در صورت بروز علایم داروی اسیکلویر طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت شروع می‌شود.

 

پیشگیری و کنترل

از آن‌جا که بیماری در اثر فعال شدن ویروس خاموش ایجاد می‌شود، اعمال پبش‌گیری نقش زیاد مهمی برعهده ندارد و باید سعی کرد از فعال شدن ویروس خفته در بدن جلوگیری شود، به‌خصوص در افراد مستعد.

 

درمان زونا

درمان در افراد جوان به صورت علامتی است. در مرحله حاد می‌توان از کمپرس مرطوب خنک یا محلول کالامین یا پماد اکسید زنک استفاده کرد. از مصرف پماد یا محلول‌های کورتونی باید خودداری کرد. بعد از برطرف شدن مرحله حاد می‌توان از پماد یا روغن زیتون برای برداشتن دلمه‌ها استفاده کرد.

به طور کلی هدف از درمان بیماران دچار زونا عبارت است از:

۱) محدود کردن وسعت، شدت و مدت بیماری
۲) جلوگیری از ایجاد بیماری در نواحی دیگر
۳) جلوگیری از ایجاد نورالژی

تجویز داروهای ضد ویروسی خوراکی و تزریقی به میزان قابل ملاحظه‌ای، درد حاد و التهاب و تشکیل وزیکول و دفع ویروس را کاهش می‌دهد، اما در پیش‌گیری از ایجاد نورالژی (باقی ماندن درد و سوزش بعد از بهبود ضایعات پوستی) موثر نیست.

لازم به ذکر است اگر درمان در مدت ۴۸ ساعت اول شروع عفونت آغاز شود، بیشترین اثردهی را خواهد داشت.

 

ارتباط زونا با سکته مغزی و قلبی

مطالعات محققان انگلیسی نشان می‌دهد هرپس زوستر با افزایش میزان حوادث حاد قلبی – عروقی مثل سکته‌های مغزی و انفارکتوس میوکارد یا حمله قلبی مرتبط است.

کارولین میناسیان و محققان دیگر طی مطالعه‌ای به بررسی تاثیر واکسن زونا و افزایش خطر کوتاه‌ مدت سکته و انفارکتوس میوکارد پرداختند و برای این کار از اطلاعات پزشکی ۲ گروه از افراد استفاده کردند؛ گروه اول شامل ۴۲۹۵۴ فرد بالای ۶۵ سال می‌شد که مبتلا به زونا بودند و سکته مغزی ایسکمیک را تجربه کرده بودند. گروه دوم شامل ۲۴۲۳۷ نفر می‌شد که مبتلا به زونا بودند و در طول یک دوره پنج‌ساله، تجربه انفارکتوس میوکارد را داشتند.

در واقع،‌ آنان سعی کردند احتمال سکته مغزی یا انفارکتوس میوکارد را در طول ۱۲ ماه بعد از تشخیص زونا با شرایط قبل از ابتلا به این بیماری مقایسه کنند. نتایج نهایی این مطالعه که در مجله PLOS Medicine منتشر شده، نشان داد که احتمال سکته مغزی ایسکمیک بعد از ابتلا به زونا تا ۲/۴ برابر بیشتر می‌شود و این میزان در احتمال انفارکتوس به‌خصوص در هفته اول بعد از ابتلا به زونا، به ۱/۷ برابر بیشتر از شرایط عادی می‌رسد.

پایان پیام/

Print Friendly, PDF & Email

برچسب‌ها, , ,

ایران پزشک