داستان ایرانیان و قلیان ادامه دارد

قلیان، قاتلی سربرآورده از عصر قاجار

۱۳۹۵/۰۷/۰۸ در ۱۴:۲۷

قهوه‌خانه‌ها از قدیم مکانی برای دورهمی‌های صنفی و دوستانه بود و سال‌های سال جایی برای شاهنامه‌خوانی‌ها و داستان‌سرایی‌ها. در کنار این دور هم‌نشینی‌ها، معمولا تنقلات و سرگرمی‌هایی هم در کنار چای و قهوه وجود داشت و با ورود توتون و تنباکو به ایران، استفاده از آن برای ایرانی‌ها با قلیان اتفاق افتاد.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری ایران پزشک، بنا بر نوشته سیریل الگود (اگر چه وی ماخذ خود را ذکر نکرده‌ است)، اولین بار ابوالفتح گیلانی (متوفی ۱۵۸۸) پزشک ایرانی دربار اکبر اول، سلطان مغول هند بود که دود تنباکو را از یک ظرف آب عبور داد تا آن را خالص‌تر و سرد کند و از این طریق قلیان که در شبه قاره به حقّه معروف است را ابداع کرد. طی سال‌های بعد، از قلیان برای استنشاق مواد و ادویه دارویی استفاده شد و در واقع از آن استفاده‌های درمانی نیز می‌شد. به مرور قلیان آن‌قدر در میان مردم ایران جا افتاد که با وجود اقدامات سلبی در دوره‌های مختلف زمانی همچنان اعیان و اشراف قلیان‌چی داشتند و تنباکو فروشی از شغل‌های پردرآمد بود.

 

بیست و چند سال دو دلی در بود و نبود قلیان‌ها

داستان ایرانیان و قلیان ادامه دارد و با وجود مضراتی که طی سال‌های متمادی برای آن برشمرده شده، همچنان وزارت بهداشت برای جلوگیری از مصرف این وسیله دچار مشکل است.

در سال ۷۱ جمعیت مبارزه با استعمال دخانیات، ممنوعیت استعمال قلیان را به هیئت وزیران، ریاست جمهوری و مجلس ارائه داد و تا سال ۷۶ طبق مصوبه اعلام شده، استعمال سیگار و مواد دخانی در اماکن عمومی ممنوع اعلام شد، اما چندی بعد هیئت وزیران همین مصوبه را نقض و قهوه‌خانه‌ها را از شمول اماکن عمومی خارج می‌کرد.

در همین مدت، هربار زمزمه‌های آزاد شدن مصرف قلیان به گوش می‌رسید، وزارت بهداشت به عنوان مدعی‌العموم سلامت مردم به اشکال مختلف سعی در مقابله با عرضه قلیان می‌کرد. تا این‌که در سال ۸۶ زور وزارت بهداشت به سایر سازمان‌های مخالف ممنوعیت قلیان چربید و دوباره بحث ممنوعیت قلیان مطرح شد.

فروردین ماه ۸۸ دوباره طرح جمع‌آوری قلیان از قهوه‌خانه‌ها و سفره‌خانه‌های سنتی اجرا شد. چهاردهم آبان سال ۹۰ وزارت بهداشت اعلام کرد بر اساس ابلاغ دیوان عدالت اداری، نامه‌‌ وزارت کشور در سال ‌۸۶ با این مضمون که تنها با قهوه‌خانه‌هایی که قلیان اسانس‌دار عرضه می‌کنند برخورد شود، غیرقانونی است و باید عرضه هر نوع قلیان با هر تنباکویی ممنوع اعلام شود.

ماجرا آن‌قدر رفت و آمد پینگ پنگی‌اش را ادامه داد که بالاخره وزارت بهداشت اعلام کرد: قهوه‌خانه‌هایی که از قبل مجوز فعالیت داشتند می‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند، اما در شرایط فعلی، هیچ‌گونه مجوز و پروانه کسب و اشتغال جدیدی برای راه‌اندازی قهوه‌خانه‌های سنتی صادر نمی‌شود.

استعمال دخانیات طبق آیین‌نامه اجرایی قانون جامع کنترل و مبارزه با دخانیات ممنوع است، اما قهوه‌خانه‌داران سال گذشته از شمول این آیین‌نامه خارج شدند و قهوه‌خانه‌های قدیمی همچنان به کار ارائه قلیان ادامه می‌دهند.

 

گل و قلیان هم بی‌فایده بود

هرچند مخالفت‌های وزارت بهداشت با قلیان‌ها با کمپین گل در قلیان بیشتر شد، اما مصرف قلیان‌ها متوقف نشد. دقیقا در همان بلواری که یک سرش وزارت بهداشت و درمان است و قدری بالاترش یکی از مراکز تفریحی و پر مشتری تهران، قلیان‌های میوه‌ای هنوز چاقیده است.

با وجود این‌که با آغاز پاییز امسال ممنوعیت استفاده از انواع توتون‌های اسانس‌دار اجرایی شد، اما با گذشت بیش از ۱۰ روز از مهر ماه هم‌چنان تمامی مراکز تفریحی تهران از کافه‌ها گرفته تا رستوران‌های سنتی به عرضه قلیان مشغول هستند و به نظر می‌رسد جمع‌آوری فرهنگ استفاده از قلیان به اقدامی فراتر از کاشتن گل در آن نیازمند است.

 

%d9%81%d8%b1%d9%88%d8%b4-%d9%82%d9%84%db%8c%d8%a7%d9%86

 

صاحب یکی از کافه‌های شیک تهران که بنا به درخواست مشتریان، قلیان‌های گران قیمتی هم ارائه می‌دهد، راه‌کار فعلی را پاک کردن صورت مسئله دانست و گفت: این کار مثل جلوگیری از فعالیت برخی خواننده‌های جوان است که تنها باعث زیرزمینی شدن موسیقی شده است. بر فرض که استفاده از قلیان ممنوع شد، آیا کسی در خانه خود قلیان نمی‌کشد. آن هم در حالی که فروش تنباکو و ابزار مربوط به کشیدن قلیان آن‌قدر کار پر سودی شده که دست کم در هر خیابان، تعدادی از این دکه‌ها را می‌بینیم.

 

سیگار یا قلیان، هر دو قاتل‌اند

علی اکبر سیاری، معاون بهداشت وزارت بهداشت گفت: قلیان را به راحتی به خانه‌های خود راه ندهید. خطرات قلیان به مراتب بیشتر از سیگار است. توتون قلیان، بسیار نامرغوب است و مواد مصنوعی افزودنی به آن گازهای سمی زیادی تولید می‌کند.

به گفته معاون وزیر بهداشت، قلیان ۴۰۰ ماده سمی و سرطان زا دارد و تنباکوهای میوه‌ای علاوه بر این ۴۰۰ نوع سم، مواد مضرتری دارند که از پوست میوه تخمیر شده با مواد افزودنی تهیه می‌شوند و می‌توانند باعث آلرژی، آسم و حساسیت شوند.

 

علی اکبر سیاری

 

سیاری تاکید کرد: نیکوتین که ماده اعتیادآور تنباکو است، باعث می‌شود فردی که قلیان می‌کشد برای تامین نیاز خود در طول زمان قلیان بیشتری بکشد.

به گفته سیاری، افراد هنگام کشیدن قلیان، پک‌های عمیق‌تری می‌کشند و همچنین مدت زمان زیادتری را صرف می‌کنند در نتیجه یک قلیان، ده‌ها برابر یک سیگار، دود و گاز وارد ریه می‌کند.

سیاری افزود: هر وعده قلیان معادل ۵۰ تا ۱۰۰ نخ سیگار است و افرادی که سیگار می‌کشند بیشتر از سیگاری‌ها، مستعد اعتیاد به مواد مخدر و حشیش می‌شوند.

 

۲۲ میلیون تومان جریمه ارائه قلیان

خسرو صادق نیت، رییس اداره سلامت و محیط کار وزارت بهداشت از جریمه بین ۲۰۰ هزار تا ۲۲ میلیون تومانی متخلفان عرضه قلیان خبر داد و گفت: متاسفانه در فروشگاه‌ها برای تبلیغات مواد دخانی از قفسه‌های فروش استفاده می‌کنند و تصاویر گمراه‌کننده الصاق می‌کنند که در این مورد ۴ هزار مورد تخلف و ۸۸ مورد تعطیلی داشته‌ایم.

صادق‌‌نیت گفت: جریمه تخلفات از ۲۰۰ هزار تا ۲۲ میلیون تومان افزایش یافته، هر چند مصرف سیگار رشد چندانی نداشته، اما نگرانی از عرضه قلیان را داریم. در نتیجه تغییر اساسنامه قهوه‌خانه‌داران و عدم ارائه جواز جدید را پیگیری کرده‌ایم.

 

رفت و آمدهای پینگ پنگی و افزایش مرگ جوانان

در حالی‌که اداره‌های مربوطه در حال کشمکش برای پیدا کردن مقصر یا عامل قدرت‌مندی برای جلوگیری از تبلیغ، عرضه و استفاده از قلیان هستند، بیشترین سرگرمی بسیاری از جوانان هم‌چنان استفاده از قلیان است و بلاتکلیفی مسئولان هم‌چنان جوانان را در صف پیوند ریه و کلیه قرار می‌دهد و موج سرطان جمع کثیری از نیروی فعال کار را قربانی می‌کند.

پایان پیام/

Print Friendly, PDF & Email

برچسب‌ها, , , ,

ایران پزشک