مفهوم و اهمیت عدالت در سلامت

۱۳۹۷/۰۲/۰۱ در ۲۲:۳۰

سلامت برای همه

شعار اولین روز هفته سلامت در سال جاری، «عدالت در دسترسی به خدمات سلامت؛ حق مردم، مسئولیت حکومت» انتخاب شده است.

ایران پزشک: مفهوم عدالت همواره و در طول تاریخ یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های جواجع بشری بوده و در همین راستا تعریف‌های بسیاری نیز برای آن ارائه شده است. متخصصان حوزه سلامت نیز تعابیر مختلفی را برای مفهوم عدالت در نظام سلامت تعریف کردند.

به اعتقاد متخصصان سلامت، هرگاه تفاوت در پیامدهای سلامت ناشی از عدم توازن قابل جبران در توزیع امکانات و در دسترسی گروه‌های مختلف اجتماعی یا جوامع مختلف شکل بگیرد، بی‌عدالتی در سلامت رخ داده است. یعنی عدالت در سلامت وقتی اتفاق می‌افتد که همه افراد جامعه بتوانند سلامت کامل خود را حفظ کنند و در این میان وضعیت اقتصادی و اجتماعی آن‌ها در میزان سلامت‌شان تاثیری نداشته باشد. در واقع عدالت در سلامت را می‌توان به صورت دسترسی بر اساس نیاز و پرداخت تعریف کرد.

یکی از مهم‌ترین معیارها و شاخص‌ها برای قضاوت عملکرد نظام سلامت، برابری است. در واقع مفهوم برابری با انصاف و عدالت مترادف است. وقتی مفهوم عدالت در عرصه بهداشت و درمان مطرح می‌شود، اهمیت آن برای تندرستی جامعه دو چندان می‌شود. در نظام سلامت، منظور از عدالت یا برابری، برخورداری همه مردم از دسترسی یکسان به خدمات سلامت یا امکان استفاده همه افراد از این خدمات در موارد نیاز است. عدالت در توزیع، عدالت در پرداخت، عدالت در دسترسی، عدالت در تامین مالی نیز از شاخص‌های مهم ارزیابی عدالت در سلامت محسوب می‌شود.

 

هدف عدالت در سلامت

اگر عدالت در سلامت را این‌طور تعریف کنیم که هر فرد باید فرصت مناسب برای دست‌یابی به سلامت را به صورت بالقوه داشته باشد و به طور عملی هیچ فردی نباید از آن محروم شود، هدف این مفهوم به معنی حذف تمامی اختلافات در سلامت افراد و به یک سطح و یک کیفیت رساندن آن نیست؛ بلکه باید عواملی کاهش یافته یا حذف شوند که قابل پرهیز بوده یا نامناسب است. در واقع عدالت در سلامت یعنی دسترسی برابر به مراقبت‌های در دسترس برای نیاز برابر، بهره‌مندی برابر برای نیاز برابر و کیفیت برابر از مراقبت‌ها برای همه.

 

تعریف عدالت افقی و عمودی در نظام سلامت

در ادبیات اجتماعی، عدالت به دو بخش افقی و عمودی تقسیم می‌شود. بر اساس نظریه ارسطو، عدالت افقی یعنی «با برابری‌ها باید برابر رفتار شود» و عدالت عمودی یعنی «با نابرابری‌ها باید نابرابر رفتار شود». اگر نظریه ارسطو را در این زمینه ملاک قرار دهیم، عدالت در سلامت این‌طور تعریف می‌شود که عدالت افقی عبارت است از درمان برابر برای شرایط برابر و در واقع درمان برابر برای نیازهای برابر است. یعنی اگر یک نفر با درآمد ماهانه ۴۰۰ هزار تومان دچار سکته حاد قلبی شد، همان خدمتی را دریافت کند که شخص دیگری با درآمد ماهیانه ۲ میلیون تومان دریافت خواهد کرد.

در تعریف عدالت عمودی نیز می‌توان گفت که افراد نابرابر در جامعه باید به روش‌های متفاوت درمان شوند. مثال این موضوع هم این خواهد بود که درمان نزدیک بینی با درمان در حوزه زنان متفاوت است. از نظر نیاز مالی نیز در عدالت عمودی بر این موضوع تاکید می‌شود که افراد با نیازهای بیشتر، خدمات و حمایت‌های بیشتری دریافت کنند. به طور مثال فردی که سکته حاد قلبی کرده و درآمد ماهانه ۴۰۰ هزار تومان دارد، علاوه بر درمان سکته حاد قلبی نیاز به مراقبت بیشتری دارد؛ زیرا خودش امکان پرداخت هزینه‌های پیش‌گیری ثانویه را ندارد و در نتیجه باید مورد حمایت قرار بگیرد، اما شخص دیگر با درآمد ماهیانه ۲ میلیون تومان می‌تواند هزینه‌های پیش‌گیری ثانویه را خود پرداخت کند.

در دیدگاه نظام سلامت، دو مفهوم عدالت در سلامت افقی و عمودی به صورت دسترسی و بهره‌مندی از خدمات سلامت معنی می‌شود. یعنی افرادی که نیاز بیشتری دارند در اولویت قرار خواهند گرفت. این نیازها به سه دسته، نیاز به عنوان شدت بیماری، نیاز به عنوان توانایی برخورداری و نیاز به عنوان حداقل منابع تورم برای تخلیه ظرفیت بهره‌برداری تقسیم می‌شوند.

پایان پیام/

پیوندک: http://iranMD.com/QHLIl

برچسب‌ها, , , , , , , , , , , , , , ,

ایران پزشک