نگاهی به فرآیند اعتباربخشی از طراحی تا ارزیابی

کُمیت لنگ اعتباربخشی را دریابید

۱۳۹۵/۱۰/۱۴ در ۲۰:۰۴

اعتباربخشی

ایران پزشک – امیر پروسنان: اعتباربخشی بیمارستانی را می‌توان مهم‌ترین فرآیند غیردرمانی در راستای بهبود کیفیت ارائه خدمات درمانی به بیماران دانست. فرآیندی که از حدود ۶ سال پیش و در دولت گذشته با عنوان حاکمیت بالینی آغاز و در دولت یازدهم با عنوان اعتباربخشی بیمارستانی اجرایی شد. هرچند طی دو سال اخیر و به ویژه پس از اجرای طرح تحول سلامت، توجه معاونت درمان وزارت بهداشت که وظیفه اصلی تدوین استانداردها و سنجه‌های اعتباربخشی را برعهده داشت بر این طرح متمرکز و در عمل فرآیند اعتباربخشی بیمارستانی به اولویت چندم این معاونت تبدیل شد. معاونتی که وظیفه تدوین استانداردها و سنجه‌ها را بر عهده دفتر نظارت و اعتباربخشی گذاشته است.

با بازخوانی اخبار دو سال اخیر به سادگی می‌توان موضوع تجمیع بیمه‌ها، تولیت واحد نظام سلامت و مزایای طرح تحول سلامت را در صدر اخبار وزارت بهداشت مشاهده کرد. موضوعاتی که به طور غیرمستقیم بر درمان بیماران تاثیرگذار هستند و بیشتر حول محور نظام سلامت و درگیری‌های دیگری از قبیل تولیت واحد نظام سلامت می‌چرخند تا این‌که همانند فرآیند مهمی مانند اعتباربخشی در راهروهای بیمارستان‌های کشور بچرخند و بر ایمنی بیمار نظارت داشته باشند.

ایمنی بیمار همان مفهومی است که بخش زیادی از اخبار حاشیه‌ای بهداشت و درمان کشور به آن باز می‌گردد. بسیاری از اخبار منتشر شده مبنی بر سقوط از تخت، خطا و قصور و تقصیر پزشکی و فوت بیماران بر اثر کمبود امکانات درمانی را می‌توان به سادگی به این مفهوم ارتباط داد. مفهومی که در نسل جدید اعتباربخشی بیمارستانی به عنوان محور آن اعلام شده است و به طور مستقیم حلقه‌های زنجیری را شامل می‌شود که پرستاران، پزشکان و به طور کلی کادر درمان را به بیماران متصل می‌کند. هرچند این محور قرار دادن ایمنی بیمار را می‌توان یکی از کارهای ستودنی نسل جدید اعتباربخشی بیمارستانی دانست، اما باید به روش‌های اجرای آن نیز توجه کرد.

پاییز سال گذشته بود که وزیر بهداشت بر اجرای صحیح اعتباربخشی بیمارستانی تاکید کرد و از تاسیس موسسه اعتباربخشی خبر داد. موسسه‌ای که قرار بود هم در بحث آموزش اعتباربخشی نقش داشته باشد و هم بر اجرای فرآیند اعتباربخشی نظارت کند. قرار بود این موسسه با هویتی مستقل بر این فرآیند نظارت کند تا هیچ‌گونه شائبه‌ای مبنی بر تبانی بیمارستان‌ها به وجود نیاید و از طرفی درجه‌هایی که به بیمارستان‌ها داده می‌شود نیز واقعی باشند. با گذشت چند ماه، رویکرد وزارت بهداشت و به ویژه معاونت درمان در این خصوص تغییر کرد. به مرور خبر تشکیل موسسه اعتباربخشی مستقل، از ادبیات معاون درمان و مدیرکل دفتر نظارت و اعتباربخشی و زیرمجموعه آن حذف شد. رویکرد جدید وزارت بهداشت بر این بود که فرآیند اعتباربخشی با توجه به اهمیت بیش از حد آن به جایی خارج از این وزارت‌خانه منتقل نشود و در واقع فرآیند آموزش و نظارت هم‌چنان در اختیار معاونت درمان قرار داشته باشد. هرچند این موضوع به صورت واضح هیچ‌گاه بیان نشد و تقریبا در همه پرسش‌هایی که توسط خبرنگاران و آن هم به ندرت پرسیده می‌شد، مسئولین مربوطه بحث را به شکلی تغییر می‌دادند و هم‌چنان بر اهمیت اجرای آن تاکید می‌کردند و فقط می‌گفتند که کارشناسان در حال گذراندن مراحل تدوین استانداردها و سنجه‌های جدید هستند.

 

پرستار

 

نسخه‌های قبلی اعتباربخشی بیمارستانی با تعدد بیش از اندازه سنجه‌ها تقریبا صدای همه به خصوص پرستاران را در آورده بود و در نتیجه یکی از رویکردهای جدید وزارت بهداشت بر این اصل قرار گرفت که تعداد سنجه‌ها را کمتر کنند تا به واسطه آن پرستاران از مستندسازی به سمت بالین بروند. مستندسازی‌های وقت‌گیری که خیلی‌ها از آن به عنوان کاغذبازی یاد می‌کردند. هرچند نه این اظهار نظرها صحیح بود و نه آن تعدد سنجه‌ها! مستندسازی‌هایی که بسیاری از کادر درمان، آن را کاغذبازی‌های وقت‌گیر می‌نامیدند، در واقع آماده کردن اسنادی بود که کلیه مراحل درمانی بیمار از پذیرش تا ترخیص را شامل می‌شد. در این میان برخی از کارشناسان پیشنهاد دادند که این مستندسازی‌ها از روی کاغذ به نرم‌افزارها منتقل شود تا شاید بتوان به کمک تکنولوژی قدری از این سردرگمی نجات پیدا کرد.

به هر حال معاونت درمان وزارت بهداشت در تدوین سنجه‌های جدید اعتباربخشی همه تلاش خود را کرد تا سنجه‌های پیشین را به صورت فشرده و در قالب ۹۰۰ سنجه ارائه کند. بعد از ابلاغ سنجه‌های جدید، موج جدیدی از سردرگمی در کادر درمانی مرتبط با اعتباربخشی ایجاد شد. اتفاقی که معاونت درمان را وادار به تدوین کتابچه راهنما و پس از آن تشکیل یک کانال تلگرامی کرد. کانالی که به سرعت عضو گرفت و تقریبا هر روز خبر از آماده شدن و تدوین کتابچه راهنما می‌داد. در این میان بیمارستان‌ها به دنبال آموزش بودند و از آن سو معاونت درمان در کنار وظیفه تدوین کتابچه راهنما، بیمارستان‌ها را از آموزش توسط شرکت‌های خصوصی منع می‌کرد و به صورت رسمی و غیررسمی اعلام می‌کرد که این آموزش‌ها غیرقانونی است. کادر درمانی در تنگنای منحصر به فردی قرار گرفتند که نتیجه آن چیزی جز سردرگمی نبود.

وعده معاونت درمان وزارت بهداشت مبنی بر تدوین کتابچه راهنما بالاخره عملی شد و این کتابچه در اختیار دانشگاه‌ها و بیمارستان‌های کشور قرار گرفت. اتفاقی که نه تنها در رفع سردرگمی پیشین موثر نبود، بلکه بر آن افزود و نیاز بیمارستان‌ها به آموزش را بیشتر کرد. هرچند ایرج حریرچی، سخنگوی وزارت بهداشت همین هفته گذشته در پاسخ به سوالی مبنی بر سردرگمی کادر درمان در اجرای اعتباربخشی گفت: «نه، این‌طور نیست؛ زیرا آموزش‌ها در حال انجام است. برای این منظور کانالی درست شده و آموزش‌ها در آن قرار داده می‌شود.» اما با کمی تحقیق در بیمارستان‌های کشور و مرور گروه‌های تلگرامی مرتبط با اعتباربخشی، چیزی خلاف این ادعا را خواهیم دید.

 

حریرچی

 

کانالی که سخنگوی وزارت بهداشت از آن سخن به میان آورد، تنها به ارائه برخی کلیات و انتشار اخبار مرتبط با حوزه اعتباربخشی می‌پردازد و در عمل چیز تازه‌ای به کادر درمانی مرتبط با اعتباربخشی در راستای اجرای صحیح سنجه‌ها اضافه نمی‌کند. این موضوع نه تنها یک ادعا نیست، بلکه از نیاز روز افزون پرسنل بیمارستان‌های کشور از جمله مدیران بهبود کیفیت و مدیران بیمارستانی و سرپرستاران و مترون‌ها، می‌توان به خوبی از ناکافی بودن این آموزش‌ها در یک کانال تلگرامی آگاه شد!

با این حال، معاون درمان وزارت بهداشت تقریبا از اواسط تابستان امسال خبر از ارزیابی بیمارستان‌ها در پاییز داد. اتفاقی که با برگزاری دوره آموزشی تربیت ارزیاب و پس از آن آزمون ارزیابان اعتباربخشی، تقریبا ۱۵ روز یک بار به تاخیر افتاد و سرانجام طی نامه‌ای به دانشگاه‌های سراسر کشور اعلام شد که خود ارزیابی بیمارستان‌ها از ۱۵ دی ماه آغاز می‌شود و از اوایل بهمن ماه، فرآیند ارزیابی شروع خواهد شد.

فرآیند اعتباربخشی بیمارستانی با توجه به رویکرد جدید آن، یعنی ایمنی بیمار را می‌توان مهم‌ترین بحث نظام سلامت دانست. موضوعی بسیار مهم‌تر از مزایای طرح تحول سلامت و کم شدن پرداختی از جیب مردم! زیرا وقتی وضعیت فیزیکی و خدمات درمانی بیمارستان‌های کشور در وضعیت نامطلوبی قرار دارد که به طور مستقیم بر ایمنی بیمار موثر است، نمی‌توان به کم شدن پرداختی از جیب فکر کرد. به هر حال فرآیند خودارزیابی بیمارستان‌ها از ۱۵ دی ماه (فردا) طبق جدول تفکیک بیمارستان‌ها بر اساس تعداد تخت شروع خواهد شد و کادر درمانی مرتبط با اعتباربخشی همچنان در سردرگمی خاصی به سر می‌برند که ردپای آن را با مرور نوشته‌های آن‌ها در گروه‌های تلگرامی ساده‌تر از سفرهای استانی می‌توان دریافت.

پایان پیام/

Print Friendly
پیوندک: http://iranmd.com/aEgVQ

برچسب‌ها, , , , , , , , ,

Comments are closed.