موقعیتهای سخت به مغز فرصت میدهند
نویسنده:
نازنین آهنگری، دکترای روان شناسی بالینی و استاد دانشگاه
به گزارش خبرنگار ایران پزشک، مغز ما میتواند خودش را بر اساس تجربهها و تمرینها بازسازی کند. این یعنی حتی احساسات و باورهای قدیمی ما هم قابل تغییر هستند. وقتی ما بارها به یک فکر یا باور برمیگردیم، مغز بین سلولهای عصبیاش یک مسیر میسازد؛ مثل راهی که هر روز از آن رد میشویم و کمکم سفت و محکم شود. به همین دلیل باورهایی که زیاد به آنها فکر میکنیم، تبدیل به مسیرهای محکم در مغزمان میشوند. خبر خوب اینکه این مسیرها هم قابل تغییر هستند.
سختیها ما را تغییر میدهند، اگر به درستی با آنها روبهرو شویم
زندگی همیشه آسان نیست، اما دقیقا همین موقعیتهای سخت هستند که به مغز فرصت میدهند مسیرهای جدید بسازد. وقتی از چیزی میترسیم، ولی تصمیم میگیریم با آن روبهرو شویم، مغز یاد میگیرد که میتواند قویتر باشد. هر بار که کاری سخت را انجام میدهیم، مغز ما راهی جدید میسازد برای غلبه بر ترس یا ناراحتی.
تاب آوری یعنی تمرین مداوم برای قویتر شدن ذهن
تاب آوری یعنی اینکه بعد از زمین خوردن، بلند شویم، اما این فقط یک ویژگی شخصیتی نیست، بلکه مهارتی است که میشود آن را تمرین کرد. هر بار که با سختی روبهرو میشویم و تسلیم نمیشویم، مغزمان مدارهایی میسازد که ما را برای سختیهای بعدی آمادهتر میکند. پس قوی شدن ذهنی، درست مثل ساختن عضله، نیاز به تمرین دارد.
مغز احساسات ما را هم میتواند دوباره تنظیم کند
اگر همیشه زود عصبانی میشویم یا خیلی زود مضطرب میشویم، شاید فکر کنیم که این دیگر تغییر نمیکند، اما پژوهشها نشان دادهاند که مغز میتواند الگوهای هیجانی خودش را هم عوض کند. با تمرینهایی مثل ذهنآگاهی یا مواجهه با ترسها، بخشهایی از مغز که مسئول آرامسازی هیجانات هستند، تقویت میشوند. یعنی مغز میتواند یاد بگیرد که آرامتر و قویتر باشد.
اگر باور داشته باشیم که میتوانیم رشد کنیم، واقعا رشد میکنیم
یک باور مهم این است که ما میتوانیم تغییر کنیم. اگر باور داشته باشیم که یادگیری ممکن است و ما هنوز به نهایت توانمان نرسیدهایم، مغزمان هم در این مسیر فعالتر میشود. این باور را روانشناسان «ذهنیت رشد» مینامند و ثابت کردهاند که افرادی که این ذهنیت را دارند، مغزشان بهتر مسیرهای یادگیری را میسازد.
جمعبندی: آینده در مغز ما ساخته میشود
هر بار که با سختی روبهرو میشویم و از آن عبور میکنیم، مغز ما کمی قویتر میشود. باورهایی که امروز داریم، قابل تغییرند. مغز ما مثل خاکی است که با هر تجربه جدید، میتوانیم بذر جدیدی در آن بکاریم. پس اگر یاد بگیریم با چالشها با ذهنی باز روبهرو شویم، آیندهمان را با دستان خودمان و با مدارهای مغزمان میسازیم.
منابع:
Davidson, R. J., & Begley, S. (2012). The Emotional Life of Your Brain. Hudson Street Press.
Doidge, N. (2007). The Brain That Changes Itself. Viking Press.
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The New Psychology of Success. Random House.
Kandel, E. R. (2006). In Search of Memory. W. W. Norton & Company.
Reivich, K., & Shatté, A. (2002). The Resilience Factor. Broadway Books.
Siegel, D. J. (2010). Mindsight: The New Science of Personal Transformation. Bantam.
پایان پیام/