نویسنده:
شادان ذی فهم، دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
به گزارش خبرنگار ایران پزشک، روابط انسانی همیشه پیچیده و چندلایه هستند، اما پژوهشی تازه از دانشگاه فناوری کمنیتس آلمان نشان میدهد یک عامل میتواند تفاوتهای چشمگیری ایجاد کند که آن شایستگی هیجانی است. این تحقیق به دنبال پاسخ این سؤال بود که توانایی درک، شناسایی و تنظیم هیجانات خود و دیگران چه نقشی در کیفیت روابط انسانی دارد.
شایستگی هیجانی که گاهی با هوش هیجانی همپوشانی دارد، بیش از توانایی شناختی صرف، به رفتارهای واقعی افراد در موقعیتهای هیجانی میپردازد. کسی که میتواند هیجانات خود را مدیریت کند و نیازهای هیجانی شریک یا دوست خود را بفهمد، احتمال بیشتری دارد رابطهای مثبت و پایدار بسازد. این مهارتها شامل شنیدن فعال، همدلی و توانایی کنترل واکنشهای لحظهای در موقعیتهای پرتنش است.
نتایج نشان میدهد شایستگی هیجانی بیشترین اثر را در روابط عاشقانه دارد؛ روابطی که صمیمیت، اعتماد و عشق در آنها نقش کلیدی ایفا میکنند. افرادی که شایستگی هیجانی بالاتری دارند، بهتر میتوانند احساسات شریک خود را درک کنند، اختلافات را آرامتر حل کنند و ارتباطی پایدارتر برقرار کنند.
در روابط غیرعاشقانه، شامل دوستان و خانواده، اثر شایستگی هیجانی کمتر است، اما همچنان اهمیت زیادی دارد. جالب اینجاست که در میان روابط غیرعاشقانه، شایستگی هیجانی بیشترین تأثیر را در روابط دوستانه دارد و کمتر در روابط خانوادگی، به ویژه با والدین یا خواهر و برادر. این یافته نشان میدهد مهارتهای هیجانی در روابطی که افراد خود انتخاب میکنند و تعاملشان بیشتر بر مبنای حمایت و ارتباط است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
پژوهشگران همچنین به نقش عوامل متعددی اشاره کردند که میتوانند شدت یا ضعف اثر شایستگی هیجانی را تغییر دهند، مانند سن، طول مدت رابطه، جنسیت و نوع ابزار سنجش. این نکته اهمیت طراحی مطالعات دقیق و استفاده از ابزارهای معتبر را برجسته میکند و نشان میدهد شایستگی هیجانی در بسترهای مختلف زندگی تأثیرات متفاوتی دارد.
با این حال، محدودیتهایی نیز وجود دارد؛ از جمله تفاوت نمونهها و ابزارهای سنجش، تعداد کمتر مطالعات در روابط غیرعاشقانه و نبود ابزارهای عینی برای اندازهگیری شایستگی هیجانی. پژوهشگران توصیه میکنند مطالعات آینده علاوه بر استفاده از ابزارهای معتبر، به بررسی روابط در زمینههای مختلف فرهنگی و سنی نیز بپردازند تا تصویر جامعتری از اثر شایستگی هیجانی به دست آید.
جمعبندی ایران پزشک
این تحقیق نشان میدهد شایستگی هیجانی نه فقط یک مهارت فردی، بلکه عامل مهمی برای سلامت و کیفیت روابط انسانی است. یادگیری درک و مدیریت هیجانات میتواند عشق را عمیقتر کند و دوستان و خانواده را به هم نزدیکتر نگه دارد. در دنیای پیچیده امروز، شاید کلید داشتن روابط رضایتبخش، توجه به هیجانات خود و دیگران باشد؛ مهارتی که زندگی شخصی و اجتماعی ما را به شکل شگفتانگیزی غنیتر میکند.
منبع
Avlina Lowis-Schmidt, Dana Towner, Juliana Oestrich, Heiner Rindermann, Technische Universität Chemnitz, Germany
پایان پیام/