نویسنده:
شادان ذی فهم، دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی
به گزارش خبرنگار ایران پزشک، دیابت نوع یک معمولاً بر اساس محاسبات دقیق تعریف میشود؛ مقدار انسولین، ساعت غذا، مراقبت شبانهروزی، اما پژوهش تازهای که اخیراً منتشر شده، چشمانداز متفاوتی از این بیماری بهدست میدهد؛ چشماندازی که در آن احساسات نقش پنهانی، اما تعیینکننده در بیثباتی قند خون دارند. این پژوهش نشان میدهد ماجرا فقط به بدن مربوط نیست، بلکه ذهن و روان نیز بخشی از معادله هستند.
در این مطالعه، پژوهشگران وضعیت روانی افراد مبتلا را در ابتدای کار بررسی کردند؛ از اضطراب و افسردگی گرفته تا نوعی فشار روانی ناشی از زندگی با دیابت که اغلب در طول زمان شکل میگیرد و بسیاری از بیماران آن را تجربه میکنند. آنها سپس مسیر زندگی این افراد را در سالهای بعد دنبال کردند تا بفهمند آیا وضعیت روحی اولیه میتواند آینده قند خون را پیشبینی کند یا نه. نتیجه شگفتانگیز بود: احساسات نادیده گرفته شده، بر فراز و فرود قند خون سایه میاندازند.
روایت این یافتهها نشان میدهد بسیاری از بیماران، حتی زمانی که انسولین خود را به موقع تزریق میکنند و مراقبتهای لازم را انجام میدهند، همچنان با نوسانات آزاردهنده قند مواجهاند؛ نوساناتی که گاهی پزشک هم بهراحتی علت آن را پیدا نمیکند. پژوهشگران میگویند بخشی از این بیثباتی میتواند از درون فرد آغاز شود؛ از دلِ نگرانیهایی که شاید هرگز با صدای بلند گفته نشوند.
برای افراد جوانتر، اضطراب نقش پررنگتری داشت. این گروه بیشتر از تنشهای ذهنی مربوط به آینده، مسئولیتها یا احساس متفاوت بودن، تأثیر میپذیرفتند و همین اضطراب میتوانست تمرکز آنها را در مدیریت دیابت کاهش دهد و ریتم قند خون را مختل کند.
در مقابل، بزرگسالان بیشتر درگیر فشار روانی مزمنی بودند که از سالها زندگی با دیابت شکل گرفته بود. این فشار به مرور بر رفتار روزمره اثر میگذارد: خستگی از مراقبت دائمی، حساسیت نسبت به اشتباهات کوچک، بیحوصلگی در رعایت رژیم غذایی یا گاهی رها کردن بخشی از برنامه درمانی. این رفتارها به تدریج قند خون را بیثبات میکنند و آن را به سطحی میبرند که نه قابل پیشبینی است و نه قابل کنترل.
سلامت روان مسئله جانبی در مدیریت دیابت نیست
پژوهشگران تأکید میکنند که عوامل بیرونی مانند نوع شغل یا سطح تحصیلات هم در شکلگیری این نوسانات بیتأثیر نیستند، اما نقش احساسات آنقدر برجسته بود که توجهها را به خود جلب کرد. این یافتهها نشان میدهد سلامت روان دیگر مسئلهای جانبی در مدیریت دیابت نیست؛ بلکه بخشی اساسی از روند درمان محسوب میشود.
این گزارش علمی یک پیام روشن برای بیماران، خانوادهها و حتی تیم درمان دارد: برای ثبات قند خون، باید همانقدر که به دارو و تغذیه توجه میشود، به حالِ روانی بیمار نیز اهمیت داده شود. شاید وقت آن رسیده باشد که مشاوره روانشناختی و آموزش مدیریت استرس، در کنار آموزشهای پزشکی، بهطور جدی وارد برنامه مراقبتی بیماران شود.
جمعبندی ایران پزشک
این مطالعه نشان میدهد نوسانات قند خون در دیابت نوع یک فقط نتیجه عوامل جسمی نیست؛ اضطراب و فشار روانی ناشی از زندگی با دیابت نیز نقش پررنگی در بیثباتی قند خون دارند. توجه به سلامت روان میتواند نقشی کلیدی در کاهش این نوسانات و بهبود کیفیت زندگی بیماران داشته باشد.
منبع
https://doi.org/10.1186/s12902-022-01013-7
پایان پیام/