چرا نوجوانان درباره مشکلات روانی خود با والدین صحبت نمی‌کنند؟

به گزارش خبرنگار ایران پزشک، بسیاری از والدین تصور می‌کنند اگر فرزندشان با مشکل یا ناراحتی روانی روبه‌رو شود، آن را با خانواده در میان خواهد گذاشت، اما پژوهش جدیدی نشان می‌دهد که نوجوانان اغلب دلایل متعددی برای سکوت دارند؛ دلایلی که گاهی باعث می‌شود مشکلات آن‌ها برای مدت طولانی از دید اطرافیان پنهان بماند.
این پژوهش که با هدف بررسی شیوه ارتباط والدین و نوجوانان درباره سلامت روان انجام شده، نشان می‌دهد نوجوانان موانع بیشتری برای صحبت درباره مشکلات خود احساس می‌کنند. نگرانی از قضاوت شدن، شرمندگی، ترس از درک نشدن و تردید نسبت به دریافت کمک، از جمله عواملی هستند که آن‌ها را از بیان احساسات و مشکلات‌شان باز می‌دارد.

یکی از مهم‌ترین یافته‌های مطالعه این است که بسیاری از نوجوانان نمی‌خواهند والدین خود را نگران کنند. آن‌ها از این می‌ترسند که بیان مشکلات‌شان باعث شود والدین احساس گناه کنند یا خود را مسئول وضعیت فرزندشان بدانند. به همین دلیل، برخی نوجوانان ترجیح می‌دهند احساسات خود را پنهان نگه دارند و به تنهایی با مشکلات‌شان کنار بیایند.

پژوهشگران همچنین دریافتند تجربه‌های قبلی نقش مهمی در شکل‌گیری این سکوت دارد. زمانی که نوجوان احساس کند نگرانی‌ها و احساساتش جدی گرفته نشده یا به عنوان حساسیت بیش از حد تعبیر شده است، احتمال کمتری دارد که در آینده دوباره درباره مشکلات خود صحبت کند. در چنین شرایطی، اعتماد آسیب می‌بیند و گفت‌وگو دشوارتر می‌شود.
در سوی دیگر، والدین نیز برداشت متفاوتی از کیفیت ارتباط با فرزند خود دارند. بسیاری از والدین تصور می‌کنند رابطه‌ای باز و صمیمی با نوجوان خود دارند، در حالی که نوجوانان این ارتباط را محدودتر ارزیابی می‌کنند. این تفاوت در نگاه، می‌تواند باعث شود والدین از میزان واقعی نگرانی‌ها و فشارهای روانی فرزند خود آگاه نباشند.

نتایج مطالعه نشان می‌دهد احساس گناه در برخی والدین نیز مانعی برای گفت‌وگو است. بعضی از آن‌ها مشکلات روانی فرزند خود را به اشتباه ناشی از عملکرد یا ویژگی‌های شخصی خود می‌دانند و همین موضوع صحبت درباره مسئله را دشوارتر می‌کند.

نوجوانان نیاز به شنیده شدن بدون قضاوت دارند

با این حال، پژوهش تنها به موانع نپرداخته و راهکارهایی را نیز برای بهبود ارتباط معرفی کرده است. نوجوانان تاکید کرده‌اند که مهم‌ترین نیاز آن‌ها شنیده شدن بدون قضاوت است. آن‌ها زمانی احساس امنیت می‌کنند که والدین به جای سرزنش، نصیحت فوری یا بی‌اهمیت جلوه دادن موضوع، با حوصله به صحبت‌هایشان گوش دهند.

صبر نیز از دیگر عوامل کلیدی در برقراری ارتباط موثر عنوان شده است. به باور نوجوانان، فشار آوردن برای صحبت کردن نتیجه مطلوبی ندارد و حتی می‌تواند آن‌ها را به سکوت بیشتر سوق دهد. در مقابل، فراهم کردن فضایی امن و پذیرا، احتمال گفت‌وگو را افزایش می‌دهد.

پژوهشگران همچنین به نقش مثبت صحبت درباره تجربه‌های مشابه در خانواده اشاره می‌کنند. زمانی که والدین بدون شرم درباره مشکلات روانی خود یا دیگر اعضای خانواده صحبت می‌کنند، نوجوانان احساس تنهایی کمتری دارند و راحت‌تر برای بیان مشکلات‌شان قدم بر می‌دارند.

از سوی دیگر، یافته‌ها نشان می‌دهد روان‌درمانی می‌تواند نقش مهمی در بهبود ارتباط میان والدین و نوجوانان داشته باشد. حضور یک متخصص به نوجوانان کمک می‌کند احساسات خود را بهتر بیان کنند و در عین حال، والدین نیز درک دقیق‌تری از شرایط فرزندشان به دست آورند. همچنین آموزش مهارت‌های ارتباطی می‌تواند از سوءتفاهم‌ها بکاهد و زمینه گفت‌وگوی سازنده‌تری را فراهم کند.

جمع بندی ایران پزشک

پژوهشگران در جمع‌بندی این مطالعه تاکید می‌کنند که ارتباط موثر با نوجوانان بیش از هر چیز به پذیرش، شنیدن فعال و پرهیز از قضاوت وابسته است. به گفته آن‌ها، گاهی یک گفت‌وگوی آرام و همدلانه می‌تواند نخستین گام برای کمک به نوجوانی باشد که مدت‌هاست در سکوت با مشکلات خود روبه‌رو است.

منبع

A Mixed Method Investigation of Parent-Adolescent Communication About Mental Health. Journal of Adolescent Health, 2024.
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1054139X24003434

پایان پیام/