نویسنده:
امین پروسنان
به گزارش خبرنگار ایران پزشک، ماه محرم، ماه عشق، ایثار و زنده نگه داشتن فرهنگ عاشورا است. هر سال میلیونها نفر از مردم ایران در مراسم عزاداری، هیئتها، دستههای سینهزنی و موکبهای خدمترسانی حضور پیدا میکنند. امسال همزمانی ایام محرم با فصل گرما، باعث شده که توجه به سلامت و بهداشت عزاداران اهمیت بیشتری پیدا کند.
تجمع جمعیت، فعالیت بدنی در فضای باز، قرار گرفتن در معرض آفتاب و توزیع گسترده نذورات غذایی میتواند در صورت بیتوجهی، زمینهساز گرمازدگی، کمآبی بدن و بروز بیماریهای مرتبط با آب و غذا شود.
توصیههای بهداشتی برای عزاداران
عزاداران نخستین گروهی هستند که میتوانند با رعایت چند نکته ساده از سلامت خود و دیگران محافظت کنند. نوشیدن آب کافی در طول روز یکی از مهمترین اقدامات برای پیشگیری از کمآبی و گرمازدگی است. بسیاری از افراد به دلیل حضور طولانی در مراسم و تعریق زیاد، آب بدن خود را از دست میدهند، اما متوجه آن نمیشوند.
پوشیدن لباسهای نخی، سبک و با رنگهای تیره، اما دارای قابلیت عبور هوا، استفاده از کلاه یا چتر در مراسم روزانه و پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت زیر نور مستقیم خورشید نیز توصیه میشود. افراد سالمند، کودکان، زنان باردار و بیماران قلبی و تنفسی باید مراقبت بیشتری داشته باشند.
در صورت مشاهده علائمی مانند سرگیجه، سردرد، ضعف شدید، تشنگی بیش از حد، تهوع یا افزایش دمای بدن، فرد باید به محل خنک منتقل شده و مایعات کافی دریافت کند. این علائم میتواند نشانه شروع گرمازدگی باشد. همچنین عزاداران باید از مصرف غذاها و نوشیدنیهایی که در شرایط نامناسب نگهداری شدهاند خودداری کنند.
وظایف موکبداران و هیاتهای مذهبی
موکبداران و مسئولان هیاتها نقش بسیار مهمی در حفظ سلامت عمومی دارند. بخش قابل توجهی از خدمات ارائه شده در مراسم محرم مربوط به تهیه و توزیع آب، شربت و غذا است. وزارت بهداشت تاکید کرده است که تهیه نذورات باید در محیطهای بهداشتی انجام شود و افرادی که در تهیه و توزیع غذا فعالیت میکنند، اصول بهداشت فردی را به طور کامل رعایت کنند.
استفاده از آب آشامیدنی سالم و بهداشتی، شستوشوی کامل ظروف، نگهداری مواد غذایی در دمای مناسب و جلوگیری از قرار گرفتن غذا در محیط گرم برای مدت طولانی از مهمترین اصول بهداشتی است. همچنین استفاده از مواد اولیه دارای مجوز و بستهبندی استاندارد مورد تایید وزارت بهداشت توصیه شده است.
در روزهای گرم، موکبها میتوانند با ایجاد ایستگاههای توزیع آب خنک، نصب سایهبان، استفاده از مهپاش یا پنکه و فراهم کردن محل استراحت برای عزاداران، نقش مهمی در پیشگیری از گرمازدگی ایفا کنند. همچنین بهتر است برنامههای عزاداری در ساعات خنکتر روز برگزار شود یا مدت حضور افراد در فضای باز کاهش یابد.
آموزش خادمان موکبها نیز اهمیت ویژهای دارد. آشنایی با علائم گرمازدگی، نحوه کمکهای اولیه و شیوه صحیح نگهداری مواد غذایی میتواند از بسیاری از مشکلات جلوگیری کند.
مسئولیت دستگاههای اجرایی و نهادهای دولتی
دستگاههای اجرایی، دانشگاههای علوم پزشکی، شهرداریها، سازمان تبلیغات اسلامی و سایر نهادهای مرتبط نیز وظیفه مهمی در تامین سلامت عزاداران دارند. وزارت بهداشت در دستورالعملهای ویژه محرم و صفر بر سه محور اصلی شامل نظارت بهداشتی، آموزش عمومی و گزارشدهی مستمر تاکید کرده است.
بازرسی مستمر از آشپزخانههای هیاتها، موکبها و مراکز توزیع نذورات باید با جدیت انجام شود. همچنین لازم است امکانات اورژانس و امداد پزشکی در مسیرهای پرتردد و محلهای تجمع عزاداران مستقر باشند تا در صورت بروز گرمازدگی یا سایر مشکلات پزشکی، خدمات سریع ارائه شود.
شهرداریها میتوانند با تامین آب آشامیدنی سالم، نصب سایهبان در مسیرهای عزاداری، جمعآوری بهموقع زبالهها و نظافت محیط، به ارتقای سطح بهداشت عمومی کمک کنند. رسانهها نیز باید با آموزش مستمر مردم درباره پیشگیری از گرمازدگی و رعایت اصول بهداشتی نقشآفرینی کنند.
پیشنهادهای کاربردی
برای عزاداران:
- همراه داشتن بطری آب و مصرف منظم مایعات.
- پرهیز از حضور طولانی در آفتاب.
- توجه ویژه به سالمندان و کودکان.
- استفاده از غذا و نوشیدنی سالم و مطمئن.
برای موکبداران:
- ایجاد سایهبان و محل استراحت.
- توزیع آب و شربت سالم به میزان کافی.
- رعایت کامل زنجیره بهداشتی تهیه و توزیع غذا.
- آموزش خادمان در زمینه کمکهای اولیه و بهداشت مواد غذایی.
برای مسئولان:
- افزایش نظارت بهداشتی بر موکبها و هیاتها.
- استقرار نیروهای اورژانس در نقاط پرتجمع.
- تامین زیرساختهای خنککننده و آبرسانی.
- اجرای برنامههای آموزشی و اطلاعرسانی عمومی.
جمعبندی ایران پزشک
عزاداری برای حضرت اباعبدالله الحسین (ع) از ارزشمندترین سنتهای دینی و فرهنگی جامعه ماست. حفظ سلامت عزاداران نیز بخشی از همین فرهنگ مسئولیتپذیری و احترام به حقوق مردم محسوب میشود. با رعایت توصیههای بهداشتی از سوی عزاداران، موکبداران و دستگاههای اجرایی میتوان مراسمی باشکوه، ایمن و سالم برگزار کرد تا پیام عاشورا در کنار حفظ جان و سلامت مردم بیش از پیش گسترش یابد.
پایان پیام/